عاقبت آن طرح ناکام
خلاصه ای از آن طرح
عنوان یکم: تاثیر فرهنگ اینترنت در زبان جنسی شده کاربران ایرانی
عنوان دوم: فرهنگپذیری کاربران در تماس اینترنتی با رویکرد به مطالعات فرهنگهای جنسیشده در حوزه زبانشناختی
چکیده
در این مقاله به تاثیر فرهنگ اینترنت در زبان کاربران پرداخته میشود. از نظر نویسنده، زبان که از مولفههای فرهنگ است، در تماس فرهنگی از طریق اینترنت، شکلی نو مییابد که از زبان معیار منحرف مینماید. این انحراف برپایه دیدگاهی شکل میگیرد که تواناییهای اینترنت را در تسهیل ارتباطات جهانی میان انسانها، از میان برداشتن تبعیضها در دستیابی به اطلاعات و در نهایت ایجاد جامعه اطلاعاتی جهانی بیان میدارد. فرضیه این تحقیق بر اساس تقسیمی است که کاستلز برای انواع هویت پیشمیکشد: هویتمشروعیتبخش، مقاومت و برنامهدار. فرض نخستین آن است که زبان جنسی شده از هویت مقاومت به هویت برنامهدار میگراید.
مقدمه
1. شاید بتوان گفت که نسل اول کاربران اینترنت، نیروهای فعال فنی بودند که پس از بحثهای فنی، به تدریج میدان را برای محتواگرایان گستراندند؛ محتواگرایانی که بیشتر به مونولوگ میگراییدند تا دیالوگ. آنگاه فضای دیالوگ گسترانیدهشد. دیالوگهایی که تنها در فضایمجازی شکل میگرفت و هیچ رخی را از واقع نمینمود. اما اکنون دیالوگ های مجازی به فضای واقعی نیز گسترانیده شده است که تاثیر وتاثر فضای مجازی و واقعی را از هم نمیتوان نادیده انگاشت. وبلاگنویسان ایرانی نشستهایی برگزار میکنند که بهانههای گونهگون دارد: دفاع ازکاندیداهای ریاستجمهوری، تاسیس شبکههای عینی و اتحادیههای صنفی و... .
2. آداب معاشرت در شبکه، همانند برخی از قواعد زندگی روزمره، نظامی هنجاری و اخلاقی دارد. بیگمان، باوجود نبود نظارت رسمی بر کاربران و همواره ناشناس ماندن هویت آنان، معاشرتهای اینترنتی از قواعد ویژهای پیروی می کند که کاربران ناگزیر از آن قواعدند. هیچ سازمان و نهادی نه توانسته و نه میتواند بر این قواعد نظارت کند. توده کاربران، سازنده و پردازنده این قواعد و آداباند. برای نمونه، کاربران تا میتوانند شهرت واقعی خود را پوشیده میدارند و از افشای آن میپرهیزند. البته بیم از افشای شهرت واقعی، به دلیل رعایت اصل هالهپوشی است. کاربران، برای نگاهداشتن شناسه حضوری خود، هیچگونه ضرورتی نمیبینند. تنها آشنایان دنیای واقعی میتوانند از برخی شناسهها آگاهی یابند. محتوای آداب معاشرت در شبکه را دستکم در شش قاعده میتوان گردآورد: قواعد مرتبط با رفتارهای مودبانه، قواعد مربوط به همکاری در تولید پیام، قواعد ناظر بر محتوای پیام، قواعد مرتبط با مسئلهشناسی نویسندگان و گیرندگان، قواعد مرتبط با مسائل حقوقی به معنای خاص کلمه و قواعد مرتبط با محدودیتهای فنی.(محسنی1380، ص96)
3. دنیای مجازی چیست؟ آیا اصطلاح فرهنگ دنیای مجازی درست است؟ آیا فرهنگ دنیای مجازی چیزی بیش از فرهنگ دنیای واقعی مینماید؟ فرهنگ دنیای مجازی چه اندازه از فرهنگ دنیای واقعی تاثیرمیپذیرد؟
4. در پی تکامل رسانهها، رسانهای زاده شده که البته نمیتوان بهراحتی پذیرفت در امتداد حسی دیگر زاده شده باشد. دیگر نمیتوان پذیرفت که رسانه همان پیام است بلکه باید گفت: پیام، پیام است. از این روی، رسانه جدید، فرهنگهای سنتی را بهکنار نمینهد بلکه آنها را به خود میخواند.(کاستلز1380، ص429)
5. ازآنروی که انتقال پیامهای مختلف در یک سیستم، همه پیامها را در یک الگوی معرفتی گردمیآورد، و چون پیامها به رغم ترکیب در یکدیگر در فرایند ارتباط نمادین، تمایز پیامی خود را نگاه میدارند، کدهای پیام در این فرایند دچار ابهام میشود.(همان،ص430)
6.آیا می توان پذیرفت که ارتباط اینترنتی جایگزین دیگر وسایل ارتباطی شده است؟ فرض می کنیم که اینترنت تنها الگوهای اجتماعی گذشته را تقویت می کند.اما اگر کاربران فعال را کسانی بدانیم که روزانه بیش از دو ساعت ارتباط اینترنتی دارند، و از سویی میل آنان را به گونه ارتباط اینگونهای به دست آوریم، شاید بتوان فرضیهای دیگر درانداخت. در این تحقیق دیگرگونگی زبان اهمیت دارد. پس فرضیه نخستین در این تحقیق، جایگزین شدن اینترنت است تا بتوانیم گونه شناسی زبان جنسی شده را با نگاه به متغیر فرهنگ اینترنتی به دست آوریم.
7. پیش کشیدن تعریفی درست از کاربران فعال و غیر فعال بر اساس دستهبندی آنها.(دردست آمارگیری)
8.نسبت جنسی کاربران.(در دست آمارگیری)
فصل یکم: فرهنگ اینترنتی
پ به اعتقاد لوريا و ويگوتسكي انسانها بهمنظور ارتباط با خود و محيط از ساختارهاي روانشناختي مختلفي استفاده ميكنند. ساختارها در قالب نشانههايي دستهبندي ميشوند كه شامل مكانيزمهاي ارتباطي زباني و غيرزبانياند؛ ساختارها در قالب ابزارهايي دستهبندي ميشوند كه در بردارنده طيف وسيعي از الگوها و روشهاي رفتاري ديگري هستند كه فرد به منظور ارایه عملکرد موثر درون يك فرهنگ يا جامعه آنها را فرا ميگيرد و اقتباس ميكند.(میسفادین1384)
روي هم رفته، نشانهها و ابزارها به افراد امكان تحليل و تفسير اطلاعات را میدهند و معنا و تعامل با اشيا، افراد و موقعيت ها را ميسازند.
فرهنگها، از فرایندهای ارتباط تشکیل شدهاند. همه اشکال ارتباط، چنانکه رولان بارت و بودریار میگویند، بر مبنای تولید و مصرف نشانهها استوارند. بنابراین، هیچگونه جدایی بین واقعیت ونمایش نمادین واقعیت وجود ندارد. در همه جوامع، انسانها در محیطی نمادین زیستهاند. بنابراین، ویژگی تاریخی دوران جدید که بر شیوه ازتباط الکترونیکی است، القای واقعیت مجازی نیست بلکه ایجاد مجاز واقعی است.(کاستلز1380،ص 431) بنابراین، نمیتوان كنشهاي فرهنگي گروهي و فردي را با انگاشتن وجود فرهنگهاي مجازي فضاي مجازي مطالعه کرد.
برخي از محققان تا بدانجا پيش رفتهاند كه ميگويند جوانب اجتماعي ـ فرهنگي تعامل كامپيوتر محور انسانها در انتقال معنا وايجاد ساختاري كارآمد ومؤثر، بسي مهمتر از ملاحظات فني ارتباط است.
در بافت اينترنت، انسانها صرفاً با ابزارهاي ديجيتالي تعامل ندارد بلكه ابزارها انسانها را وارد فضايي باطيفي از امكانات ارتباطي و فرهنگي ميكنند كه در توانايي آنها جهت تعامل با فنآوريهاي مختلف فرهنگ فضاهاي مجازواقعي و افرادي كه با آنها مواجه ميشوند، مؤثر است.
بنابر نظریات مکلوهان، وسایل ارتباط الکترونیکی، همه حواس انسان را امتداد مصنوعی دادهاند؛ نقش بیان شفاهی، اشارات و حرکات دوباره به مانند جوامع نخستین احیا شدهاست. بنابراین، فرهنگ اینترنتی، تولید ومصرف مجموعه عناصرارتباطی شفاهی، کلامی و بینایی را در برمیگیرد.
انسانها با کمک رمزهای فرهنگی به همدیگر علامتمیدهند، یکدیگر را آگاه میکنندو با هم ارتباط برقرار میکنند. گذاشتن و گشودن رمزهای فرهنگی، آنگاه که با اینترنت منتقل میشوند، ویژگیهایی متفاوتمییابند.
شناخت پنج عنصر اطلاعات، سختافزار، نرمافزار، وسیلهارتباطی و انسان در نظام انفورماتیک برای فهمیدن فرایند رمزگذاری و رمزگشایی اینترنتی اهمیت دارد:
الف) اطلاعات: ماده اولیه انفورماتیک که دلیل وجودی آن نیز به شمار میرود. درحقیقت،کامپیوتر امکان پردازش، ایجاد، تغییر شکل، ذخیره و ارتباطاطلاعات را فراهم میسازد؛
ب)سختافزار: مجموعه وسایلی که از یکسو پردازش و به حافظهدهی اطلاعات را میسر میکنند و ازسویدیگر، میان ماشین و محیط تعامل برقرار میسازند؛
ج) نرمافزار: دستورهایی که فعالیتهای ماشین را هدایت میکنند تا بتواند پردازشهای موردانتظار را اجراکند؛
د) وسیله ارتباطی: وسیله ارتباطی فاصله جغرافیایی و زمانی سیستمهای به هم مرتبط را از میان برمیدارد و مهارتهای گوناگونی را امکان پذیر میسازد؛ دسترس به منابع پراکنده انفورماتیک، انتقال دادهها، ارتباط و اجرای خدمات از راه دور.
ه) انسان: طراحان، مجریان، مدیران و کاربران انفورماتیک که با نگاه به نیازهایشان، با هم کارمیکنند.(محسنی1380،ص46)
دادهها واطلاعات در ارتباط اینترنتی بهتوسط وسیله ارتباطی منتقل میشود وهیچگونه تنگنایی دیگر برای ارتباط وجود ندارد. برای ارتباط اینترنتی تنها باید یک نرمافزارشبکه مانند mac TCP,WinSock TCP و ...، خط تلفن اختصاصی(dialup)، یک شماره پروتکل اینترنت(IP)، یک DNS نظام سازماندهی اسامی و آدرسهای شبکههای روی اینترنت، در دست باشد.بنابراین می توان گفت که هیچگونه تنگنایی برآمده از قشربندیهای نظامهای اجتماعی در اینگونه از ارتباط راه نمییابد. با استفاده از اینترنت همه لالها میتوانند حرف بزنند، تبعیضهای نژادی محو میشود، پیروجوانی نادیده میگردند و جنسیتها به تعارضی همگون راه مییابند؛ تعارضی که نشان از تبعیض ندارد.
فصل دوم: فرهنگ جنسی شده
در این فصل به تعریف فرهنگ جنسی شده خواهم پرداخت. مطالعه فرهنگ جنسی برای شناخت نوعی از فرهنگپذیری بر اساس تفاوتهای جنسی مفید مینماید.
باید گفت، مانند طبقه جنس فقط یک مقوله اجتماعی نیست بلکه نسبی و عقلانی است.( دراینباره به منابعی مانند فرهنگ و جامعه اثر بلینگتون روزاموند ترجمه فریبا عزبدفتری و دیگر کتابهایی دراینباره نگاه کردم)
فصل سوم: هویت جنسی کاربران واهمیت آن در تماس اینترنتی
فصلچهارم: از هویت مشروعیت بخش تا هویت برنامهدار
فهرست منابع
روزاموند، بلینگتون، فرهنگ و جامعه، ترجمه فریبا عزبدفتری،چاپ اول: نشرقطره،تهران1382.
دریفوس، هیوبرت ال،درباره اینترنت، ترجمه علی فارسی نژاد،چاپ اول، نشر ساقی،تهران1383.
کاستلز،مانوئل، عصر اطلاعات، ترجمه احمد علیقلیان و دیگران ٍ، ویراسته علی پایا و دیگران، چاپ اول، انتشارات طرح نو، تهران1380.
کوش، دنی، مفهوم فرهنگ در علوم اجتماعی، ترجمه فریدون وحیدا،چاپ اول: انتشارات سروش، تهران1381.
